Bononun Bedelsizliği Menfi Tespit İadesi ve Bedelsizlik Dilekçe Örneği

ANKARA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE

DAVACI : [BONO BORÇLUSU / DÜZENLEYEN / AVALİST ADI SOYADI veya UNVANI]

VEKİLİ : Av. [AD SOYAD]

DAVALI : [LEHTAR / TAKİP ALACAKLISI / BONOYU CİRO İLE DEVRALAN HAMİL]

İCRA DOSYASI : Ankara [....] İcra Dairesinin [20../....] Esas sayılı dosyası [takip başlatılmışsa]

DAVA : Bononun bedelsizliği nedeniyle menfi tespit, ihtiyati tedbir ve senedin iadesi

DAVA DEĞERİ : [Takip konusu bono bedeli / dava konusu tutar] TL

ARABULUCULUK : [Arabuluculuk Bürosu / Başvuru No / Son Tutanak Tarihi]. 01.09.2023 tarihinden sonra ticari menfi tespit davaları TTK m.5/A kapsamında dava şartı arabuluculuğa tabidir.

KONU : Dava konusu bononun temel borç ilişkisinin hiç doğmaması, sona ermesi, ifa edilmesi veya karşı edimin yerine getirilmemesi nedeniyle tamamen/kısmen bedelsiz kaldığının ve davacının bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine; somut takip safhasına göre İİK m.72 kapsamında ihtiyati tedbire; bono aslının celbine ve hüküm kesinleştiğinde davacıya iadesine; koşulları varsa kötüniyet tazminatına karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Dava konusu [düzenleme tarihi] düzenleme, [vade tarihi] vade tarihli ve [bedel] TL bedelli bono, taraflar arasındaki [satış / eser / hisse devri / taşınmaz devri / avans / kredi / teminat / diğer] temel hukuki ilişki kapsamında düzenlenmiştir. Bono bağımsız kambiyo taahhüdü içermekle birlikte somut olayda düzenlenme nedeni ve senedin hangi edimin karşılığı olduğu taraflar arasındaki yazılı sözleşme, fatura, protokol, ödeme ve teslim belgeleriyle açıkça belirlenebilir durumdadır.

2. Davacı, bononun imzasına ve maddi varlığına değil; senedin dayandığı temel borç ilişkisinin [hiç doğmadığı / sonradan ortadan kalktığı / karşı edimin hiç veya gereği gibi yerine getirilmediği / borcun ödendiği / sözleşmenin feshedildiği / senedin yalnız belirli bir yükümlülüğün teminatı olarak verildiği ve teminat koşulunun gerçekleşmediği] gerekçesiyle bedelsiz kaldığına dayanmaktadır.

3. Örnek somutlaştırma: Taraflar arasında [tarih] tarihli sözleşmeyle davalının [mal teslimi / işin tamamlanması / pay devri / taşınmazın devri / başka edim] yükümlülüğü kararlaştırılmış, dava konusu bono bu karşı edimin bedeli veya güvencesi olarak verilmiştir. Ancak davalı [karşı edimi hiç yerine getirmemiş / eksik ifa etmiş / sözleşme sonradan feshedilmiş / bedel başka yolla tamamen ödenmiş] olmasına rağmen bonoyu iade etmemiş ve kambiyo senedine özgü takip yoluna başvurmuştur.

4. Kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olması, temel ilişkinin tarafları arasında bedelsizlik savunmasını ortadan kaldırmaz. Bedelsizlik, senedin doğumuna esas temel ilişkiden kaynaklanan kişisel def'i niteliğindedir. Bu nedenle bono hâlen temel ilişkinin karşı tarafı olan lehtarın elindeyse, davacı temel ilişkiden doğan bedelsizlik def'ini lehtara karşı ileri sürebilir.

5. Bono ciro ile üçüncü kişiye devredilmişse hukuki değerlendirme farklıdır. TTK m.778/1-a yollamasıyla bonolara da uygulanan TTK m.687/1 uyarınca borçlu, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle arasındaki doğrudan ilişkiye dayanan kişisel def'ileri sonraki hamile karşı kural olarak ileri süremez; ancak hamil bonoyu iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmişse bu korumadan yararlanamaz.

6. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22.04.2024 tarihli, E.2023/5543, K.2024/3147 sayılı kararında da bononun bedelsizliği iddiasının kişisel def'i olduğu; bu def'inin ciro yoluyla senedi devralan hamile karşı ileri sürülebilmesi için TTK m.687/1'deki kötü niyet koşulunun gerçekleşmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu nedenle somut olayda davalı senedi ciro yoluyla devralan üçüncü kişi ise, davalının temel ilişkiyi ve bononun bedelsiz kaldığını bildiğini gösteren olgular ayrıca ortaya konulmalıdır.

7. [ÜÇÜNCÜ KİŞİ HAMİL VARSA KULLANILACAK PARAGRAF:] Davalı hamil ile lehtar arasındaki [ortaklık / grup şirketi / akrabalık / sürekli ticari ilişki / finansman ilişkisi / aynı yönetici ve adres / bononun vadeden sonra devri / temel sözleşmeye açık atıf / senedin devri karşılığında gerçek bir bedel ödenmemesi] olguları birlikte değerlendirildiğinde davalının temel ilişkiyi bilmediği kabul edilemez. Davalının senedi iktisap ederken bedelsizlik durumunu bildiği ve buna rağmen borçlunun zararına hareket ettiği banka kayıtları, şirket kayıtları ve taraflar arasındaki yazışmalarla ispatlanacaktır.

8. Bedelsizlik iddiasının ispatında kambiyo senedinin güçlü yazılı delil niteliği göz önünde tutulmalıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14.03.2024 tarihli, E.2022/5507, K.2024/1950 sayılı kararında da, bedelsizlik def'inin kural olarak HMK m.200 çerçevesinde yazılı delille veya koşulları varsa diğer kesin delillerle ispatlanması gerektiği; alacaklı bonoya dayanıyorsa borçlu olmadığını…